‘Karanlık madde’ için üstün dereceli kırıldı

Tüm kütle ve enerjinin yüzde 26.8’ini oluşturmasına karşın “karanlık madde” hakkında oldukça azca şey biliniyor. İsviçre’deki Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi’nden (CERN) bilim adamları, karanlık madde de dahil olmak suretiyle dünyanın sırrını ortaya çıkarmak için benzeri görülmemiş bir enerji seviyesinde protonları birbirine çarpıştırdı. (Proton: atom çekirdeğinde bulunan artı yüklü parçacık). Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’nın (LHC) kapasitesi karanlık maddenin gizemini çözebilmek için yükseltilirken, proton ışınları 13.6 tera elektron voltta (TeV: enerji birimi) çarpıştırılarak bir üstün dereceli kırıldı.
EN BÜYÜK ÇARPIŞMA
Bilim adamları, yerin 91 metre altındaki parçacık çarpıştırıcısında açığa çıkan gücü açıklamak için “1 tera elektron voltun 1 trilyon elektron volta” eşit bulunduğunu söylemiş oldu. Doğrusu, protonlar saniyede 1 milyar tera elektron volt gücünde çarpıştı. Uzmanlar bu deneyle, 10 yıl ilkin buldukları Higgs Bozonu’nu ve öteki kuvvetlerle iyi mi etkileşime girdiğini inceleyerek karanlık maddenin gizemini araştıracaklarını söylemiş oldu. CERN’de ilk 2012’de 8 TeV’de çarpışma başarılmıştı. 2015’te ise protonları 13 TeV’ta çarpıştırarak ilk üstün dereceli kırıldı. Yeni üstün dereceli 13.6 tera elektron volt gücündeki çarpışma.
Dr. Nellist, Higgs bozonu bulunduğunda da CERN’deydi.
“Genel Müdürün yeni parçacığı keşfettiğimizi açıklayacağı zamanı ana şahit olmak istiyordum. Konuşma salonunda yer bulabilmek için koridorda uyudum. Bu bulgu, bir sonraki büyük buluşumuz için bizlere emek verme şevki veriyor” diyor.
2012’deki buluş tüm dünyada büyük yankı uyandırmıştı.

Dr. Nellist, “Higgs bozonu hakikaten hususi bir parçacık. Şundan dolayı, öteki temel parçacıkların kütle kazanmasıyla ilişkisi var. Parçacıklar Higgs alanına girdiğinde kütle kazanıyor ve Higgs bozonuyla deneylerimizde Higgs alanının varlığını kanıtlayabiliyoruz” diye konuşuyor.
Higgs alanı bir enerji alanı. Elektron ve kuark benzer biçimde öteki temel parçacıklara kütle kazandırıyor.
Hıggs bozonu “Tanrı parçacığı” adıyla da biliniyor. Şundan dolayı kütle kazanma süreci, mevcut evrenin oluşmasını elde eden Büyük Patlama’ya (Big Bang) benzetiliyor.
KARANLIK MADDENİN GİZEMİ
CERN’deki bilim adamları tüm bu verilerin karanlık maddenin gizeminin açığa çıkarılmasına destek olmasını umuyor.
Dr. Nellist, “Karanlık madde, evrenimizdeki maddenin yüzde 80-85’ini oluşturuyor. Karanlık madde denmesinin sebebi ışıkla etkileşiminin olmaması. Bu yüzden onu göremiyoruz. Daha da ilginci, ne işe yaradığını da bilmememiz” diyor.
Şimdiye kadar bilim adamları karanlık maddeye ilişkin yalnız dolaylı kanıtları gözlemleyebildi. Karanlık madde parçacıkları direkt tespit edilemedi.
Bu parçacığın ne olduğuna ilişkin değişik teoriler var.
Bilim adamları içinde en fazla rağbet gören teorilerden biri bunun WIMP ya da Zayıf Etkileşimli Büyük Kütleli Parçacık olduğu yönünde.
Dr. Nellist “Bu hâlâ büyük bir gizem. Bunun deneylerde yaratılıp yaratılamayacağını görmeye çalışıyoruz” diye konuşuyor.
Büyük Hadron Çarpıştırıcısı tekrardan çalıştırılıyor

Son Dakika Haberler